FacebookTwitterPinterestGoogle+Share

„Kupiec Wenecki” rozmieniony na polsko-brytyjskie drobniaki

„Kupiec Wenecki” rozmieniony na polsko-brytyjskie drobniaki

“Kupiec Wenecki?jako komedia Williama Szekspira to twór odziany w bogatą szatę ludzkich pragnień. Na jej podstawie Andrzej Czajkowski napisał operę. Stała się ona dziełem jego życia a raczej życiem jego w dziele zamkniętym. Poruszająca szczerością w kreacji postaci, intrygująca napięciami pomiędzy nimi jest wciąż żywym obrazem cierpienia jej twórcy. Po trzydziestu latach od napisania, została wystawiona dzięki brytyjskiemu reżyserowi Davidowi Pountney’owi, przeżywając premierę w Bregencji. Od kilku lat reżyserowana przez Keitha Warnera i wystawiana w Operze Narodowej w Warszawie na nowo zdobywa uznanie w UK.

Rozpoczęty brytyjską premierą szesnastego września w Welsh National Opera, “Kupiec Wenecki?będzie gościł w Wielkiej Brytanii przez cały sezon 2016/2017. Pewną niesprawiedliwością dla dzieła jest wystawienie go pod postacią premiery niemal w rodzinnym domu. Andrzej Czajkowski bowiem całą kompozycję napisał w końcowej fazie życia, którą spędził właśnie w Londynie, zafascynowany do trzewi dziełem Szekspira. Dosłownie na łożu śmierci kończył zapisy. Libretto tworzył jego przyjaciel John O’Brien, pozostając w nieprzerwanym kontakcie twórczym z kompozytorem. Pozwoliło to na stworzenie prawdziwego arcydzieła, dopracowanego i uszytego na miarę samego autora.

kupiec-wenecki-jpg-1

Ubrani w biografię

Czternaście lat życia Czajkowski poświęcił na stworzenie czegoś, co można nazwać ekshibicjonistycznym pamiętnikiem. W swoim dziele pokazał to, o czym bał się mówić. W szekspirowskich postaciach odnalazł siebie i przepracował z nimi własne traumy. Zgoła negatywna postać Shylocka, żydowskiego finansisty, czerpiącego zyski z ludzkich nieszczęść u Czajkowskiego nabiera ludzkiego wymiaru. Stanowi rozliczenie z jego pochodzeniem, które determinuje gruboskórność bohatera. Grany przez Lestera Lyncha Shylock jest po trosze takim Czajkowskim, innym od szekspirowskiego, bo skrzywdzonym przez ludzi i wojnę. Jego odrębność i nadbudowaną na niej siłę determinacji podkreśla mocny baryton Lyncha i sama jego czarnoskóra postać.

Drugą postacią, w którą ubierał się Andrzej Czajkowski jest Antonio. Kompozytor przypisał temu bohaterowi kontratenor, co niegdyś było wręcz jednoznacznym wyznaniem homoseksualizmu. Tylko w taki sposób Czajkowski potrafił się z tym zmierzyć. Latami bowiem pisał listy ze swoją oddaną przyjaciółką Anitą Haliną Janowską, z którą do końca planował dzieci.
Postać Antonia jest więc kolejną traumą twórcy, z którą rozliczał się po żydowsku grosz do grosza w głodnych nutach swojego dzieła życia. Christopher Robson, jako odtwórca tej roli, jest nad wyraz przejęty i przekonujący. Muska tylko niepoznane i z tęsknotą to wyraża. Pobudza apetyt na pożarcie całego dzieła Czajkowskiego, które jednak nie jest lekkostrawne.

kupiec_wenecki_2-jpg

Smakowanie całości

Muzyka w tej operze jest bardzo mocna, nasycona aż gęsta. Libretto bardzo wciągające, błyskotliwe i angażujące. Wymaga od odbiorcy długiego przeżuwania i ciągłego nęcenia zmysłów. Gorzkie rozliczenia z postaciami głównych bohaterów widz smakuje przez cały czas. Bojaźń przed przełknięciem ciągle mu towarzyszy a moc instrumentów w skomplikowanych partyturach podsyca ją. Jednak nie jest to dzieło jedynie goryczą przeżarte. Zdarzają się i tutaj rozkoszne epizody komediowe, które łagodzą całość.

Z jednej strony opera stworzona przez polskiego kompozytora, z drugiej wyreżyserowana przez Brytyjczyka, który powołał ją do życia po trzydziestu latach leżakowania w szufladach nabiera obecnie niemal symbolicznego wymiaru. Kupiec Wenecki wpierw uchylał jarmułkę przed Czajkowskim, który ubierał go w bardzo intymne szaty ale trzydzieści lat później to David Pountney go wzbogacił.

Spektakle można obejrzeć jeszcze w tym roku: 11 października w Bristolu Kolejne spektakle odbędą się w Bristolu w The Bristol Hippodrome 11 października, 1 listopada w Mayflower Theatre w Southampton, 8 listopada w Birmingham Hippodrome i 22 listopada w Venue Cymru w Llandudno.

W 2017 roku opera zagości w Londynie. 19 i 20 czerwca będzie można oglądać spektakl w  Covent Garden.

Adrianna Wernik / twojaanglia.eu

Źródło: fotografie ze strony Teatru Wielkiego Opery Narodowej http://teatrwielki.pl/repertuar/kalendarium/2014-2015/kupiec-wenecki/

 

FacebookTwitterPinterestGoogle+Share